Gids
Hechtingsstijl na een relatiebreuk
Onderzoek naar hechting bij volwassenen beschrijft langs twee dimensies, hechtingsangst en hechtingsvermijding, hoe mensen denken, voelen en handelen in hechte relaties. Studies brengen hogere angst in verband met meer preoccupatie en leed na een breuk en hogere vermijding met afstand nemen en zelfredzame coping. Dit zijn gemiddelde neigingen op doorlopende schalen en geen vaste typen, en een korte test kan iemand er niet betrouwbaar op indelen.
Wat hechtingsstijlen zijn
De hechtingstheorie werd ontwikkeld door onder anderen John Bowlby en Mary Ainsworth om de band te verklaren die baby's met verzorgers vormen. In 1987 stelden Cindy Hazan en Phillip Shaver voor dat ook romantische liefde bij volwassenen een hechtingsproces is. Ze vertaalden de drie categorieën bij baby's, veilig, vermijdend en angstig/ambivalent, naar beschrijvingen van relaties bij volwassenen, en twee vragenlijstonderzoeken vonden dat volwassenen in elke categorie hun ervaring van liefde op voorspelbaar verschillende manieren beschreven.
Later onderzoek ging van categorieën naar dimensies. Brennan, Clark en Shaver (1998) ontwikkelden de vragenlijst Experiences in Close Relationships (ECR), die twee doorlopende dimensies meet. Hechtingsangst weerspiegelt hoe onzeker iemand is over de beschikbaarheid en responsiviteit van een partner. Hechtingsvermijding weerspiegelt hoe ongemakkelijk iemand zich voelt bij nabijheid en met afhankelijk zijn van anderen. Veilige hechting komt overeen met lage scores op beide. Taxometrische analyses suggereren dat variatie in hechting het best wordt beschreven door deze dimensies en niet door afzonderlijke typen.
Hoe hechting samenhangt met leed na een breuk
Davis, Shaver en Vernon (2003) enquêteerden meer dan 5.000 internetrespondenten. Hechtingsangst ging samen met meer preoccupatie met de verloren partner, extremer lichamelijk en emotioneel leed, sterkere pogingen om de relatie te herstellen, boos of wraakzuchtig gedrag en copingstrategieën die de auteurs als disfunctioneel classificeerden. Hechtingsvermijding ging zwak en negatief samen met de meeste leedreacties en sterk met vermijdende, zelfredzame coping. Lagere scores op beide dimensies gingen samen met steun zoeken bij vrienden en familie. Onveilige hechting, met name hechtingsangst, ging samen met het gebruik van alcohol en drugs om ermee om te gaan.
Sbarra (2006) volgde 58 jongvolwassenen met dagelijkse emotieverslagen gedurende 4 weken na het einde van een serieuze relatie. Preoccupatie met gehechtheid ging, net als aanhoudende liefde en boosheid, samen met een kleinere kans om tijdens het onderzoek van verdriet te herstellen, terwijl veilige hechting samenging met een grotere kans om van boosheid te herstellen. Acceptatie van de breuk verklaarde het verband tussen veilige hechting en herstel van verdriet.
Leed is niet het hele beeld. In twee onderzoeken onder 411 en 465 mensen vonden Marshall, Bejanyan en Ferenczi (2013) dat hechtingsangst indirect samenhing met meer persoonlijke groei na een breuk, via sterker leed, dat op zijn beurt samenhing met meer reflectie en brooding, terwijl vermijding indirect samenhing met minder groei, via onderdrukt leed. De auteurs beschreven het leed van angstige mensen als gehyperactiveerd en dat van vermijdende mensen als gedeactiveerd, termen uit het hechtingsonderzoek voor het versterken versus dempen van hechtingsgerelateerde emoties. Ze merkten op dat hun beoordelingen retrospectief waren en hun opzet cross-sectioneel.
| Dimensie | Samenhangende reacties | Bron |
|---|---|---|
| Hogere angst | Preoccupatie met de ex, meer leed, pogingen om weer contact te leggen, langzamer herstel van verdriet | Davis et al., 2003; Sbarra, 2006 |
| Hogere vermijding | Minder gemeld leed, zelfredzame coping, minder persoonlijke groei | Davis et al., 2003; Marshall et al., 2013 |
| Laag op beide (veilig) | Steun zoeken bij vrienden en familie, sneller herstel van boosheid | Davis et al., 2003; Sbarra, 2006 |
Waarom korte online tests geen diagnose zijn
Onderzoeksinstrumenten zijn gevalideerd: hun betrouwbaarheid en hun verband met andere maten zijn getest in steekproeven van deelnemers. De herziene versie van de ECR (ECR-R), gepubliceerd door Fraley, Waller en Brennan in 2000, heeft 36 items, 18 voor angst en 18 voor vermijding, en levert twee doorlopende scores op. Er bestaan ook gevalideerde korte versies; een ECR-kortevorm van 12 items werd in 6 onderzoeken getoetst tegen het origineel. Waar het om gaat, is validatie, niet alleen lengte.
Meerdere punten beperken wat een korte test kan zeggen. Ten eerste raadt de ontwikkelaar van de ECR-R sterk af mensen op basis van hun scores in typen in te delen, en wijst erop dat er geen natuurlijke afkappunten tussen categorieën zijn. Ten tweede wordt de ECR-R gepresenteerd als een onderzoeksmaat voor individuele verschillen en biedt hij geen klinische afkapwaarden. Ten derde schommelen hechtingsscores over dagen en weken rond een stabiele neiging, dus antwoorden die kort na een breuk worden gegeven, kunnen deels de huidige situatie weerspiegelen. Een informele uitslag gebruik je het best als aanleiding om na te denken en niet als etiket.
Hechtingspatronen kunnen veranderen
Hechting is relatief stabiel, maar niet vast. Fraley en collega's (2011) maten hechting 30 dagen lang dagelijks bij 203 volwassenen en een jaar lang wekelijks bij 388 volwassenen, en vonden dat de gegevens pasten bij een model met een stabiele onderliggende factor plus betekenisvolle schommelingen eromheen. Chopik, Edelstein en Grimm (2019) combineerden longitudinale steekproeven van in totaal 628 mensen van 13 tot 72 jaar en vonden dat hechtingsangst gemiddeld afnam met de leeftijd, vooral op middelbare en oudere leeftijd, en dat vermijding gedurende het hele leven gestaag afnam. Een relatie hebben voorspelde lagere niveaus van beide. Dit zijn gemiddelde trends; individuele trajecten verschillen.
De onboarding van No Contact: Closure bevat een informele hechtingsstijlquiz van drie vragen (eerder angstig, vermijdend of veilig gehecht) die uitdrukkelijk geen diagnose is en alleen van invloed is op hoe de coach, die met vooraf geschreven antwoorden werkt, reageert. Dit artikel is algemene informatie, geen medisch of psychologisch advies; wie eraan denkt zichzelf iets aan te doen, kan contact opnemen met een lokale crisislijn of het alarmnummer. In Nederland kun je 113 Zelfmoordpreventie bellen op 113 of 0800-0113, in België de Zelfmoordlijn op 1813; bij acuut gevaar bel je 112.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de belangrijkste hechtingsstijlen bij volwassenen?
Vroeg onderzoek gebruikte drie categorieën: veilig, vermijdend en angstig/ambivalent. De meeste onderzoekers meten nu twee doorlopende dimensies, hechtingsangst en hechtingsvermijding, waarbij veilige hechting overeenkomt met lage scores op beide.
Verwerken angstig gehechte mensen een breuk moeilijker?
Gemiddeld brengen studies hogere hechtingsangst in verband met meer preoccupatie met de ex-partner, meer leed en langzamer herstel van verdriet. Dit zijn verbanden op groepsniveau en ze voorspellen de ervaring van één persoon niet.
Kan een online test mijn hechtingsstijl bepalen?
Een korte, niet-gevalideerde test kan hechting niet betrouwbaar meten. Gevalideerde onderzoeksvragenlijsten zoals de ECR-R met 36 items leveren doorlopende scores op, en de ontwikkelaars raden af mensen in vaste typen in te delen.
Kan een hechtingsstijl veranderen?
Longitudinaal onderzoek suggereert dat hechting relatief stabiel is, maar in de loop van de tijd verandert. Gemiddeld nemen angst en vermijding af met de leeftijd, en een relatie hebben gaat samen met lagere niveaus van beide.
Bronnen
- Hazan C, Shaver P (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology 52(3):511-524 — PubMed-samenvatting: oorsprong van hechtingsstijlen bij volwassenen in romantische relaties
- Fraley RC. Information on the Experiences in Close Relationships-Revised (ECR-R) adult attachment questionnaire. University of Illinois — 36 items (18 per dimensie), definities van angst en vermijding, herkomst in Brennan, Clark en Shaver (1998), aanbeveling om niet in categorieën in te delen
- Davis D, Shaver PR, Vernon ML (2003). Physical, emotional, and behavioral reactions to breaking up. Personality and Social Psychology Bulletin 29(7):871-884 — PubMed-samenvatting: enquête onder meer dan 5.000 respondenten over hechting en reacties op een breuk
- Sbarra DA (2006). Predicting the onset of emotional recovery following nonmarital relationship dissolution. Personality and Social Psychology Bulletin 32(3):298-312 — PubMed-samenvatting: 58 jongvolwassenen, dagelijkse gegevens gedurende 4 weken; hechting en herstel van verdriet en boosheid
- Marshall TC, Bejanyan K, Ferenczi N (2013). Attachment styles and personal growth following romantic breakups. PLoS ONE 8(9):e75161 — Twee onderzoeken (N = 411, 465); angst en vermijding, leed en persoonlijke groei; vermelde beperkingen
- Wei M, Russell DW, Mallinckrodt B, Vogel DL (2007). The Experiences in Close Relationship Scale (ECR)-short form. Journal of Personality Assessment 88(2):187-204 — PubMed-samenvatting: korte versie van 12 items, gevalideerd in 6 onderzoeken
- Fraley RC, Vicary AM, Brumbaugh CC, Roisman GI (2011). Patterns of stability in adult attachment. Journal of Personality and Social Psychology 101(5):974-992 — PubMed-samenvatting: dagelijkse en wekelijkse metingen; stabiele factor met tijdelijke variatie
- Chopik WJ, Edelstein RS, Grimm KJ (2019). Longitudinal changes in attachment orientation over a 59-year period. Journal of Personality and Social Psychology 116(4):598-611 — PubMed-samenvatting: N = 628, 13 tot 72 jaar; angst en vermijding nemen gemiddeld af met de leeftijd