Poradnik

Styl przywiązania po rozstaniu: badania

Zaktualizowano 2026-10-20

W skrócie

Badania nad przywiązaniem dorosłych opisują, jak ludzie myślą, czują i działają w bliskich relacjach, wzdłuż dwóch wymiarów: lęku przywiązaniowego i unikania przywiązaniowego. Badania wiążą wyższy lęk z większym zaabsorbowaniem i cierpieniem po rozstaniu, a wyższe unikanie z dystansowaniem się i radzeniem sobie na własną rękę. To średnie tendencje na ciągłych skalach, a nie stałe typy, i krótki quiz nie jest w stanie rzetelnie umieścić kogoś na tych skalach.

Czym są style przywiązania

Teorię przywiązania opracowali John Bowlby, Mary Ainsworth i inni, by wyjaśnić więzi, jakie niemowlęta tworzą z opiekunami. W 1987 roku Cindy Hazan i Phillip Shaver zaproponowali, że dorosła miłość romantyczna również jest procesem przywiązania. Przełożyli trzy kategorie z okresu niemowlęcego, bezpieczną, unikającą i lękowo-ambiwalentną, na opisy relacji dorosłych, a dwa badania kwestionariuszowe wykazały, że dorośli z każdej kategorii opisywali swoje doświadczenie miłości w przewidywalnie różny sposób.

Późniejsze prace przeszły od kategorii do wymiarów. Brennan, Clark i Shaver (1998) opracowali kwestionariusz Experiences in Close Relationships (ECR), który mierzy dwa ciągłe wymiary. Lęk przywiązaniowy odzwierciedla, jak niepewna jest dana osoba co do dostępności i reakcji partnera lub partnerki. Unikanie przywiązaniowe odzwierciedla, jak bardzo bliskość i zależność od innych są dla danej osoby niekomfortowe. Bezpieczeństwo odpowiada niskim wynikom w obu wymiarach. Analizy taksometryczne sugerują, że zróżnicowanie przywiązania najlepiej opisują te wymiary, a nie odrębne typy.

Jak przywiązanie wiąże się z cierpieniem po rozstaniu

Davis, Shaver i Vernon (2003) przebadali ankietą ponad 5000 respondentów z internetu. Lęk przywiązaniowy wiązał się z większym zaabsorbowaniem utraconą osobą, bardziej skrajnym cierpieniem fizycznym i emocjonalnym, silniejszymi próbami odbudowania związku, gniewnymi lub mściwymi zachowaniami oraz strategiami radzenia sobie, które autorzy zaklasyfikowali jako dysfunkcjonalne. Unikanie przywiązaniowe wiązało się słabo i ujemnie z większością reakcji cierpienia, a silnie z unikającym, opartym na samodzielności sposobem radzenia sobie. Niższe wyniki w obu wymiarach wiązały się ze zwracaniem się po wsparcie do przyjaciół i rodziny. Niepewność, zwłaszcza lęk, wiązała się z sięganiem po alkohol i narkotyki, by sobie radzić.

Sbarra (2006) obserwował 58 młodych dorosłych, zbierając codzienne raporty o emocjach przez 4 tygodnie po zakończeniu poważnego związku. Zaabsorbowanie przywiązaniowe, wraz z trwającą miłością i gniewem, wiązało się z mniejszym prawdopodobieństwem ustąpienia smutku w trakcie badania, a bezpieczeństwo przywiązaniowe z większym prawdopodobieństwem ustąpienia gniewu. Akceptacja rozstania wyjaśniała związek między bezpieczeństwem a ustępowaniem smutku.

Cierpienie to nie cały obraz. W dwóch badaniach na 411 i 465 osobach Marshall, Bejanyan i Ferenczi (2013) stwierdzili, że lęk przywiązaniowy wiązał się pośrednio z większym rozwojem osobistym po rozstaniu, poprzez nasilone cierpienie, które z kolei wiązało się z większą refleksją i ponurym rozmyślaniem, podczas gdy unikanie wiązało się pośrednio z mniejszym rozwojem, poprzez stłumione cierpienie. Autorzy opisali cierpienie osób lękowych jako nadaktywowane (hyperactivated), a osób unikających jako dezaktywowane (deactivated), czyli terminami używanymi w badaniach nad przywiązaniem na określenie wzmacniania lub tłumienia emocji związanych z przywiązaniem. Zaznaczyli, że ich oceny były retrospektywne, a schemat badania przekrojowy.

Wzorce opisane w badaniach nad rozstaniami (średnie grupowe, nie prognozy indywidualne)
WymiarPowiązane reakcjeŹródło
Wyższy lękZaabsorbowanie ex, większe cierpienie, próby ponownego nawiązania kontaktu, wolniejsze ustępowanie smutkuDavis i in., 2003; Sbarra, 2006
Wyższe unikanieMniej zgłaszanego cierpienia, radzenie sobie na własną rękę, mniejszy rozwój osobistyDavis i in., 2003; Marshall i in., 2013
Niskie w obu wymiarach (styl bezpieczny)Szukanie wsparcia u przyjaciół i rodziny, szybsze ustępowanie gniewuDavis i in., 2003; Sbarra, 2006

Dlaczego krótkie quizy online nie są diagnozą

Narzędzia badawcze są walidowane, co oznacza, że ich rzetelność i związek z innymi miarami sprawdzono na próbach uczestników. Poprawiona wersja ECR (ECR-R), opublikowana przez Fraleya, Wallera i Brennan w 2000 roku, ma 36 pozycji, 18 dla lęku i 18 dla unikania, i daje dwa ciągłe wyniki. Istnieją też walidowane formy skrócone; 12-pozycyjną krótką formę ECR przetestowano w 6 badaniach w porównaniu z oryginałem. Liczy się walidacja, a nie tylko długość.

Kilka kwestii ogranicza to, co może powiedzieć krótki quiz. Po pierwsze, twórca ECR-R zdecydowanie odradza dzielenia ludzi na typy na podstawie wyników, zaznaczając, że nie ma naturalnych punktów odcięcia między kategoriami. Po drugie, ECR-R jest przedstawiany jako badawcza miara różnic indywidualnych i nie podaje klinicznych punktów odcięcia. Po trzecie, oceny przywiązania wahają się wokół stabilnej tendencji w ciągu dni i tygodni, więc odpowiedzi udzielone krótko po rozstaniu mogą częściowo odzwierciedlać obecną sytuację. Nieformalny wynik najlepiej traktować jako zachętę do refleksji, a nie etykietę.

Wzorce przywiązania mogą się zmieniać

Przywiązanie jest względnie stabilne, ale nie stałe. Fraley i współpracownicy (2011) mierzyli przywiązanie codziennie przez 30 dni u 203 dorosłych i co tydzień przez rok u 388 dorosłych i stwierdzili, że dane pasują do modelu ze stabilnym czynnikiem leżącym u podstaw oraz znaczącymi wahaniami wokół niego. Chopik, Edelstein i Grimm (2019), łącząc próby podłużne obejmujące łącznie 628 osób w wieku od 13 do 72 lat, stwierdzili, że lęk przywiązaniowy przeciętnie malał z wiekiem, szczególnie w średniej i starszej dorosłości, a unikanie malało stale przez całe życie. Bycie w związku przewidywało niższe poziomy obu. To średnie trendy; indywidualne drogi się różnią.

Wprowadzenie w No Contact: Closure zawiera nieformalny, trzypytaniowy quiz stylu przywiązania (raczej lękowy, unikający lub bezpieczny), który wyraźnie nie jest diagnozą i jedynie wpływa na to, jak odpowiada działający według scenariusza coach aplikacji. Ten artykuł ma charakter ogólnej informacji i nie jest poradą medyczną ani psychologiczną; jeśli myślisz o zrobieniu sobie krzywdy, skontaktuj się z lokalnym telefonem zaufania lub numerem alarmowym.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie są główne style przywiązania u dorosłych?

Wczesne badania stosowały trzy kategorie: bezpieczną, unikającą i lękowo-ambiwalentną. Większość badaczy mierzy dziś dwa ciągłe wymiary, lęk przywiązaniowy i unikanie przywiązaniowe, przy czym bezpieczeństwo odpowiada niskim wynikom w obu.

Czy osoby z lękowym przywiązaniem przeżywają rozstania ciężej?

Przeciętnie badania wiążą wyższy lęk przywiązaniowy z większym zaabsorbowaniem byłym partnerem lub byłą partnerką, większym cierpieniem i wolniejszym ustępowaniem smutku. To powiązania na poziomie grup i nie przewidują doświadczenia żadnej konkretnej osoby.

Czy quiz online może określić mój styl przywiązania?

Krótki, niewalidowany quiz nie może rzetelnie zmierzyć przywiązania. Walidowane kwestionariusze badawcze, takie jak 36-pozycyjny ECR-R, dają ciągłe wyniki, a ich twórcy odradzają dzielenia ludzi na stałe typy.

Czy styl przywiązania może się zmienić?

Badania podłużne sugerują, że przywiązanie jest względnie stabilne, ale z czasem się zmienia. Przeciętnie lęk i unikanie maleją z wiekiem, a bycie w związku wiąże się z niższymi poziomami obu.

Źródła

  1. Hazan C, Shaver P (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology 52(3):511-524 — Streszczenie w PubMed: początek stylów przywiązania dorosłych w związkach romantycznych.
  2. Fraley RC. Information on the Experiences in Close Relationships-Revised (ECR-R) adult attachment questionnaire. University of Illinois — 36 pozycji (po 18 na wymiar), definicje lęku i unikania, pochodzenie z pracy Brennan, Clark i Shaver (1998), zalecenie, by nie dzielić na kategorie.
  3. Davis D, Shaver PR, Vernon ML (2003). Physical, emotional, and behavioral reactions to breaking up. Personality and Social Psychology Bulletin 29(7):871-884 — Streszczenie w PubMed: ankieta ponad 5000 respondentów o przywiązaniu i reakcjach na rozstanie.
  4. Sbarra DA (2006). Predicting the onset of emotional recovery following nonmarital relationship dissolution. Personality and Social Psychology Bulletin 32(3):298-312 — Streszczenie w PubMed: 58 młodych dorosłych, dane codzienne przez 4 tygodnie; przywiązanie oraz ustępowanie smutku i gniewu.
  5. Marshall TC, Bejanyan K, Ferenczi N (2013). Attachment styles and personal growth following romantic breakups. PLoS ONE 8(9):e75161 — Dwa badania (N = 411, 465); lęk i unikanie, cierpienie i rozwój osobisty; podane ograniczenia.
  6. Wei M, Russell DW, Mallinckrodt B, Vogel DL (2007). The Experiences in Close Relationship Scale (ECR)-short form. Journal of Personality Assessment 88(2):187-204 — Streszczenie w PubMed: 12-pozycyjna krótka forma zwalidowana w 6 badaniach.
  7. Fraley RC, Vicary AM, Brumbaugh CC, Roisman GI (2011). Patterns of stability in adult attachment. Journal of Personality and Social Psychology 101(5):974-992 — Streszczenie w PubMed: pomiary codzienne i cotygodniowe; stabilny czynnik z przejściowymi wahaniami.
  8. Chopik WJ, Edelstein RS, Grimm KJ (2019). Longitudinal changes in attachment orientation over a 59-year period. Journal of Personality and Social Psychology 116(4):598-611 — Streszczenie w PubMed: N = 628, wiek 13–72 lata; lęk i unikanie przeciętnie maleją z wiekiem.

Powiązane poradniki

Przetrwaj tę noc

Pobierz No Contact: Closure na iPhone'a. Liczniki i przycisk SOS są darmowe.

Pobierz w App Store